Ο συνθέτης
Ο Astor Piazzolla και το tango nuevo, εν συντομία
Ποιος ήταν, τι άλλαξε πραγματικά το tango nuevo και γιατί ένα ολόκληρο θέατρο στο Μπουένος Άιρες είναι πλέον χτισμένο γύρω από τη μουσική του.
Έλεγχος ημερομηνιών και τιμών ↗Ο Piazzolla, με χρονολογίες
| Έτος | Τι συνέβη |
|---|---|
| 1921 | Γεννήθηκε στο Mar del Plata της Αργεντινής |
| 1925 | Η οικογένεια μετακομίζει στο Γκρίνουιτς Βίλατζ της Νέας Υόρκης |
| περ. 1929 | Ο πατέρας του τού αγοράζει ένα μπαντονεόν από ενεχυροδανειστήριο της Νέας Υόρκης |
| 1954 | Σπουδάζει σύνθεση με τη Nadia Boulanger στο Παρίσι |
| 1960 | Σχηματίζει το Πρώτο Κουιντέτο του, τη θρυλική σύνθεση του tango nuevo |
| 1965–70 | Συνθέτει τις Cuatro Estaciones Porteñas (Τέσσερις Εποχές του Μπουένος Άιρες) |
| 1992 | Πεθαίνει στο Μπουένος Άιρες, σε ηλικία 71 ετών |
Μια παιδική ηλικία σε έναν εντελώς διαφορετικό τόπο
Ο Πιατσόλα γεννήθηκε στην παραθαλάσσια πόλη Μαρ ντελ Πλάτα το 1921, αλλά πέρασε το μεγαλύτερο μέρος της παιδικής του ηλικίας μακριά από την Αργεντινή — οι γονείς του μετακόμισαν στο Γκρίνουιτς Βίλατζ της Νέας Υόρκης όταν ήταν τεσσάρων ετών και αργότερα εγκαταστάθηκαν στη Μικρή Ιταλία στο κάτω Μανχάταν. Ήταν στη Νέα Υόρκη, γύρω στο 1929, που ο πατέρας του εντόπισε ένα μπαντονεόν σε ενεχυροδανειστήριο και το αγόρασε για τον γιο του· ο Πιατσόλα μεγάλωσε ως Αργεντινό παιδί στους σκληρούς δρόμους της Νέας Υόρκης, μαθημένο να υπερασπίζεται τον εαυτό του παρά το χωλό του πόδι, που έτυχε να έχει στο σπίτι τους δίσκους του πατέρα του με τον Κάρλος Γκαρδέλ και τον Χούλιο ντε Κάρο να παίζουν παράλληλα με τη τζαζ και την κλασική μουσική του ραδιοφώνου της πόλης γύρω του.
Πίσω στο Μπουένος Άιρες, παίζοντας το τάνγκο κάποιου άλλου
Η οικογένεια επέστρεψε στην Αργεντινή στα τέλη της δεκαετίας του 1930, και ο Piazzolla πέρασε τα πρώτα χρόνια της καριέρας του ως επαγγελματίας μπαντονεονίστας στην ορχήστρα του Anibal Troilo, ένα από τα πιο καθοριστικά παραδοσιακά σχήματα τάνγκο της εποχής — σεβαστός, με σταθερή απασχόληση, και παίζοντας διασκευές που δεν ήταν δικές του. Έξω από την ορχήστρα, μελετούσε διακριτικά κλασική σύνθεση με τον Αργεντινό συνθέτη Alberto Ginastera, χτίζοντας μια δεύτερη, πιο σοβαρή μουσική εκπαίδευση για την οποία οι συνάδελφοί του στην ορχήστρα είχαν ελάχιστο λόγο να γνωρίζουν.
Το μάθημα στο Παρίσι
Το 1954 ένα βραβείο σύνθεσης τον έστειλε στο Παρίσι για να σπουδάσει με τη Nadia Boulanger, τη δασκάλα πίσω από μια ολόκληρη γενιά σημαντικών συνθετών του 20ού αιώνα. Ο Piazzolla τής έπαιξε πρώτα τα κλασικά του κομμάτια και κρατούσε τα τάνγκο του κρυμμένα, νιώθοντας αμηχανία που τα θεωρούσε μη σοβαρά μπροστά στη συμφωνική γραφή. Όταν εκείνη άκουσε επιτέλους μερικά μέτρα από ένα, τον σταμάτησε στη μέση της φράσης: αυτό, του είπε, ήταν ο Piazzolla — όχι οι προσεκτικές κλασικές ασκήσεις που τής παρουσίαζε μέχρι τότε. Επέστρεψε στο Μπουένος Άιρες λίγο αργότερα και άρχισε να γράφει τάνγκο με τους δικούς του όρους, αντί να το κρύβει πίσω από άλλες φόρμες.
Τι είναι στην πραγματικότητα το tango nuevo
Το tango nuevo δεν είναι ένα νέο βήμα χορού ή μια ετικέτα μάρκετινγκ — είναι η αναδιασκευή του Πιατσόλα πάνω στην αρμονία και τη φόρμα του τάνγκο, δανειζόμενη παραφωνία και αντιστικτική γραφή από τη τζαζ και τη κλασική σύνθεση και ενορχηστρώνοντάς το για ένα μικρό σύνολο μουσικής δωματίου (πιάνο, βιολί, μπαντονεόν, ηλεκτρική κιθάρα και κοντραμπάσο στα δικά του κουιντέτα) αντί για μια πλήρη ορχήστρα χορού. Για χρόνια γραφόταν για να ακούγεται όσο και για να χορεύεται, και το παραδοσιακό Μπουένος Άιρες αρχικά το αντιμετώπισε ως επίθεση στο είδος παρά ως εξέλιξή του — ο Πιατσόλα φέρεται να δέχθηκε απειλές για το πόσο μακριά είχε πάει το τάνγκο από τις ρίζες του στις αίθουσες χορού, προτού η ευρύτερη πόλη συμφιλιωθεί μαζί του.
Τέσσερις εποχές, με τον τρόπο του
Μεταξύ 1965 και 1970, ο Πιατσόλα έγραψε τις Cuatro Estaciones Porteñas — Άνοιξη, Καλοκαίρι, Φθινόπωρο και Χειμώνας του Μπουένος Άιρες — συνθέτοντάς τες ως τέσσερα ξεχωριστά κομμάτια μέσα σε πέντε χρόνια, και όχι ως μία κατά παραγγελία σουίτα, και μόνο αργότερα τις ομαδοποίησε και τις παρουσίασε μαζί ως ρητή απάντηση στον Βιβάλντι. Δεκαετίες αργότερα, ο Ρώσος συνθέτης Λεονίντ Ντεσιατνίκοφ διασκεύασε το σύνολο για ορχήστρα εγχόρδων και σολίστ βιολιού, ενσωματώνοντας σκόπιμα άμεσα παραθέματα από τις πρωτότυπες Τέσσερις Εποχές του Βιβάλντι — η εκδοχή που πολλοί θεατές συναυλιών γνωρίζουν πλέον καλύτερα. Είναι αυτό το σύνολο, κι όχι μια γενική επιλογή από τα καλύτερα, αυτό που έδωσε το όνομά του και πάνω στο οποίο χτίστηκε το πρόγραμμα του Teatro Astor Piazzolla.
Γιατί έχει ένα θέατρο και όχι απλώς μια πλάκα
Ο Πιασόλα πέθανε στο Μπουένος Άιρες το 1992, σε ηλικία 71 ετών, και μέχρι τότε το tango nuevo είχε περάσει από μια αμφιλεγόμενη μειοψηφική προτίμηση σε μία από τις πιο εξαγώγιμες μουσικές ιδέες της πόλης, με διασκευές και μελέτες πολύ πέρα από την Αργεντινή. Ένα θέατρο μέσα σε μια ιστορική στοά του 1915, στελεχωμένο κάθε βράδυ με ένα σεξτέτο που παίζει τη δική του ενοργάνωση και ρεπερτόριο αντί για ένα γενικό τανγκό ρεπερτόριο, λειτουργεί ως μια αρκετά άμεση συνέχεια αυτής της μουσικής και όχι ως μια θεματική παράσταση αφιερώματος χτισμένη μόνο γύρω από το όνομά του.