De componist
Astor Piazzolla en tango nuevo, in het kort
Wie hij was, wat tango nuevo werkelijk veranderde, en waarom een heel theater in Buenos Aires nu rond zijn muziek is gebouwd.
Bekijk data en prijzen ↗Piazzolla, in data
| Jaar | Wat er gebeurde |
|---|---|
| 1921 | Geboren in Mar del Plata, Argentinië |
| 1925 | Gezin verhuist naar Greenwich Village, New York |
| ca. 1929 | Zijn vader koopt voor hem een bandoneon in een pandjeshuis in New York |
| 1954 | Studeert compositie bij Nadia Boulanger in Parijs |
| 1960 | Vormt zijn Eerste Kwintet, de klassieke tango nuevo-bezetting |
| 1965–70 | Componeert Cuatro Estaciones Porteñas (Vier jaargetijden van Buenos Aires) |
| 1992 | Sterft in Buenos Aires, 71 jaar oud |
Een jeugd die zich ergens heel anders afspeelde
Piazzolla werd in 1921 geboren in de kuststad Mar del Plata, maar bracht het grootste deel van zijn jeugd ver van Argentinië door — zijn ouders verhuisden naar Greenwich Village in New York toen hij vier was, en vestigden zich later in Little Italy in Lower Manhattan. Het was in New York, rond 1929, dat zijn vader een bandoneon in een pandjeshuis zag liggen en hem voor zijn zoon kocht; Piazzolla groeide op als een Argentijns kind in de ruige straten van New York, geleerd zich te verdedigen ondanks een mank been, en had thuis toevallig de platen van Carlos Gardel en Julio de Caro van zijn vader, naast de jazz en klassieke muziek op de radio van de stad om hem heen.
Terug in Buenos Aires, andermans tango spelend
Het gezin keerde eind jaren dertig terug naar Argentinië, en Piazzolla bracht zijn vroege carrière door als werkend bandoneonist in het orkest van Aníbal Troilo, een van de bepalende traditionele tango-ensembles van die tijd — gerespecteerd, vast werk, en arrangementen spelend die niet de zijne waren. Buiten het podium studeerde hij in stilte klassieke compositie bij de Argentijnse componist Alberto Ginastera, en bouwde zo een tweede, serieuzere muzikale opleiding op waarvan zijn orkestcollega's weinig reden hadden om ervan te weten.
De les in Parijs
In 1954 bracht een compositieprijs hem naar Parijs om te studeren bij Nadia Boulanger, de lerares achter een generatie grote componisten van de 20e eeuw. Piazzolla speelde haar eerst zijn klassieke stukken voor en hield zijn tango's achterwege, beschaamd omdat ze onserieus leken naast symfonisch werk. Toen ze eindelijk een paar maten van een tango hoorde, stopte ze hem midden in een frase: dít, zei ze, was Piazzolla — niet de voorzichtige klassieke oefeningen die hij haar tot dan toe had voorgeschoteld. Hij ging kort daarna terug naar Buenos Aires en begon tango te schrijven op zijn eigen voorwaarden in plaats van die achter andere vormen te verbergen.
Wat tango nuevo werkelijk is
Tango nuevo is geen nieuwe danspas of marketinglabel — het is Piazzolla's herwerking van de harmonie en vorm van de tango, waarbij hij dissonantie en contrapuntisch schrijven leent uit de jazz en de klassieke compositie en dit scoort voor een klein kamerensemble (piano, viool, bandoneon, elektrische gitaar en contrabas in zijn eigen quintetten) in plaats van voor een volledig dansorkest. Jarenlang was het geschreven om evenzeer beluisterd als gedanst te worden, en het traditionalistische Buenos Aires behandelde het aanvankelijk als een aanval op het genre eerder dan als een evolutie ervan — naar verluidt ontving Piazzolla bedreigingen over hoe ver hij de tango van zijn danszaalwortels had weggevoerd, voordat de bredere stad hem omarmde.
Vier seizoenen, op zijn manier
Tussen 1965 en 1970 schreef Piazzolla zijn Cuatro Estaciones Porteñas — Buenos Aires Lente, Zomer, Herfst en Winter — gecomponeerd als vier afzonderlijke stukken over vijf jaar in plaats van als één bestelde suite, en pas later gegroepeerd en samen uitgevoerd als een expliciet antwoord op Vivaldi. Decennia later herschikte de Russische componist Leonid Desyatnikov de reeks voor strijkorkest en vioolsolist, waarbij hij doelbewust directe citaten uit Vivaldi's oorspronkelijke Vier Seizoenen verweefde — de versie die veel concertpubliek nu het beste kent. Het is deze reeks, niet een generieke best-of, waarnaar het programma van het Teatro Astor Piazzolla is vernoemd en waarop het is gebouwd.
Waarom hij een theater heeft en niet alleen een plaquette
Piazzolla stierf in 1992 in Buenos Aires, 71 jaar oud, op een moment dat tango nuevo was geëvolueerd van een controversiële minderheidssmaak tot een van de meest geëxporteerde muzikale ideeën van de stad, wereldwijd gecoverd en bestudeerd ver buiten Argentinië. Een theater in een monumentale arcade uit 1915, elke avond bemand door een sextet dat zijn eigen instrumentatie en repertoire speelt in plaats van een generiek tangoliedboek, functioneert als een tamelijk directe voortzetting van die muziek eerder dan als een thematische tribute-act rond alleen zijn naam.