Kompozytor
Astor Piazzolla i tango nuevo w pigułce
Kim był, co tak naprawdę zmienił tango nuevo i dlaczego cały teatr w Buenos Aires jest dziś zbudowany wokół jego muzyki.
Sprawdź terminy i ceny ↗Piazzolla, w datach
| Rok | Co się stało |
|---|---|
| 1921 | Urodzony w Mar del Plata w Argentynie |
| 1925 | Rodzina przeprowadza się do Greenwich Village w Nowym Jorku |
| ok. 1929 | Ojciec kupuje mu bandoneon w nowojorskim lombardzie |
| 1954 | Studiuje kompozycję u Nadii Boulanger w Paryżu |
| 1960 | Tworzy swoje Pierwsze Kwintet, klasyczny skład tango nuevo |
| 1965–70 | Komponuje Cuatro Estaciones Porteñas (Cztery pory roku w Buenos Aires) |
| 1992 | Umiera w Buenos Aires w wieku 71 lat |
Dzieciństwo spędzone zupełnie gdzie indziej
Piazzolla urodził się w nadmorskim mieście Mar del Plata w 1921 roku, ale większość dzieciństwa spędził z dala od Argentyny — jego rodzice przenieśli się do nowojorskiego Greenwich Village, gdy miał cztery lata, a później osiedli w Little Italy na dolnym Manhattanie. To właśnie w Nowym Jorku, około 1929 roku, jego ojciec wypatrzył bandoneon w lombardzie i kupił go synowi; Piazzolla dorastał jako argentyński chłopak na twardych nowojorskich ulicach, uczony obrony przed sobą mimo utykania, który przypadkiem miał w domu ojca płyty Carlosa Gardela i Julio de Caro, obok jazzu i klasycznej muzyki z radia otaczającego go miasta.
Powrót do Buenos Aires — grając cudze tango
Rodzina wróciła do Argentyny pod koniec lat trzydziestych, a Piazzolla spędził wczesną karierę jako zawodowy bandoneonista w orkiestrze Aníbala Troilo, jednego z definiujących tradycyjnych zespołów tanga tamtej epoki — szanowany, stabilnie zatrudniony i grający aranżacje, które nie były jego własne. Poza estradą po cichu studiował kompozycję klasyczną u argentyńskiego kompozytora Alberto Ginastery, budując drugą, poważniejszą edukację muzyczną, o której jego koledzy z orkiestry mieli niewiele powodów wiedzieć.
Lekcja w Paryżu
W 1954 roku nagroda za kompozycję wysłała go do Paryża na studia u Nadii Boulanger, nauczycielki stojącej za pokoleniem najważniejszych kompozytorów XX wieku. Piazzolla zagrał jej najpierw swoje utwory klasyczne, a tanga zachował na później, zawstydzony nimi jako niepoważnymi obok twórczości symfonicznej. Kiedy w końcu usłyszała kilka taktów jednego z nich, przerwała mu w połowie frazy: to, powiedziała mu, był Piazzolla — nie staranne ćwiczenia klasyczne, które jej dotąd przedstawiał. Wkrótce potem wrócił do Buenos Aires i zaczął pisać tango na własnych zasadach, zamiast ukrywać je za innymi formami.
Czym właściwie jest tango nuevo
Tango nuevo to nie nowy krok taneczny ani etykieta marketingowa — to przetworzenie harmonii i formy tanga przez Piazzollę, zapożyczające dysonans i technikę kontrapunktyczną z jazzu i kompozycji klasycznej i przeznaczone na mały zespół kameralny (fortepian, skrzypce, bandoneon, gitara elektryczna i kontrabas w jego własnych kwintetach), a nie na pełną orkiestrę taneczną. Przez lata pisano je tyleż do słuchania, co do tańczenia, a tradycjonalistyczne Buenos Aires początkowo traktowało je jako atak na gatunek, a nie jego ewolucję — Piazzolla miał otrzymywać groźby za to, jak daleko odciągnął tango od jego korzeni z sal tanecznych, zanim szersze miasto się do niego przekonało.
Cztery pory roku po jego myśli
W latach 1965–1970 Piazzolla napisał swoje Cuatro Estaciones Porteñas — Wiosnę, Lato, Jesień i Zimę w Buenos Aires — skomponowane jako cztery odrębne utwory na przestrzeni pięciu lat, a nie jedna zamówiona suita, i dopiero później zgrupowane i wykonywane razem jako wyraźna odpowiedź na Vivaldiego. Dziesięciolecia później rosyjski kompozytor Leonid Desyatnikov zaaranżował ten zestaw na orkiestrę smyczkową i skrzypce solo, celowo wplatając bezpośrednie cytaty z oryginalnych Czterech pór roku Vivaldiego — to wersja, którą wielu słuchaczy koncertowych zna dziś najlepiej. To właśnie ten zestaw, a nie ogólny best-of, jest patronem i podstawą programu Teatro Astor Piazzolla.
Dlaczego ma teatr, a nie tylko tablicę pamiątkową
Piazzolla zmarł w Buenos Aires w 1992 roku w wieku 71 lat, a tango nuevo zdążyło już przejść od kontrowersyjnego gustu mniejszości do jednego z najczęściej eksportowanych pomysłów muzycznych tego miasta, wykonywanego i badanego daleko poza Argentyną. Teatr wewnątrz zabytkowej pasażu z 1915 roku, co wieczór obsadzany sekstetem grającym jego własną instrumentację i repertuar, a nie ogólny śpiewnik tanga, funkcjonuje jako dość bezpośrednia kontynuacja tej muzyki, a nie tematyczny akt hołdu zbudowany wokół samego jego nazwiska.